کویر سیستان و بلوچستان،طبیعتی بکر با ویژگی های منحصر به فرد

خراسان - مورخ دوشنبه 1387/12/19 شماره انتشار 17220

 

هرگاه سخن از کویر به میان می آید، تصویری خشک و خشن از خاک، ماسه و گرما در ذهن تداعی می شود و گاه کمتر زیبایی ها و قابلیت های آن به چشم می آید، در حالی که بیابان های ایران از جمله کویر سیستان و بلوچستان از ویژگی ها و قابلیت های منحصر به فرد و بکری برخوردار است که کمتر مورد توجه قرار گرفته یا به فراموشی سپرده شده است.

کویر نیز چون جنگل، دشت، کوه و دریا موهبتی است که در صورت شناخت و استفاده بهینه، می توان استفاده های متعدد و متنوعی از آن داشت به طوری که بسیاری از کشورها و سرزمین های خشک، از این موقعیت خود به نحو مطلوبی بهره می برند.توجه به مقوله گردشگری کویرهای ایران ازجمله کویر سیستان و بلوچستان، از آن دسته مواردی است که می تواند در توجه و جذب علاقه مندان به این صنعت مفید باشد. تماشای جاذبه های طبیعی، گیاهی و جانوری کویر در کنار ایجاد زیرساخت هایی چون برنامه ها و مسابقات شترسواری، اتومبیل رانی و غیره بر رونق گردشگری و ترغیب علاقه مندان به حضور در عرصه های کویری و بیابانی موثر است.

کویر برخلاف ظاهر و اسم آن که بیابانی عاری از گیاه و جانور را تداعی می کند، دارای حیات است و گونه های مختلف گیاهی و جانوری را در خود جای داده به طوری که استاندار سیستان و بلوچستان از وجود یک هزار و ٢٠٠ گونه گیاهی در پهنه ۶ میلیون هکتاری کویر این استان خبر می دهد.بی شک حیات این موجودات نباتی، علاوه بر جاذبه های دیدنی، به لحاظ اقتصادی مورد توجه است تا جایی که ردپایی از گونه های گیاهی و دارویی رشد یافته در عرصه های کویر و شن زارهای آن را می توان در بحث درمان و سلامت مردم پیدا کرد.

سیستان و بلوچستان از جمله مناطق کویری و نیمه کوهستانی کشور محسوب می شود که در جنوب شرق ایران، حلقه اتصال کشور به آب های آزاد و کشورهای افغانستان و پاکستان است و با ١٨٧ هزار کیلومتر مربع وسعت، ۴/١١ درصد از خاک میهن را به خود اختصاص داده است.یکی از شهروندان زاهدان گفت: مردم استان، کویر را باید موهبتی الهی بدانند و از قابلیت های آن بهره برند. «رستمی» افزود: بسیاری از مردم بر این تصور هستند که دشت و جنگل، محلی برای گردشگری، استراحت و حتی تولید درآمد است در حالی که سکوت و زیبایی خاص کویر، آرامشی وصف ناشدنی به انسان منتقل می کند.

یک گردشگر نیز با زیبا دانستن کویر سیستان و بلوچستان گفت:طبیعت بکر و دست نخورده این استان،امکان هرگونه سرمایه گذاری را توجیه دار می کند و تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

«رضایی» اظهار داشت: برخی از کشورهای دنیا از جمله کشورهای حاشیه خلیج فارس، از دشت های کویری خود چنان بهره برده اند که بسیاری از گردشگران را شیفته کرده و به سمت و سوی خود کشانده اند.وی افزود: برگزاری تورهای شترسواری و اتومبیل رانی،از جمله برنامه هایی است که مسئولان و متولیان استان می توانند به آن توجه داشته باشند.

یک کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری سیستان و بلوچستان نیز طبیعت این استان را بکر و مساعد سرمایه گذاری با درآمدزایی بالا دانست.«درویش پور» گفت: بسیاری از متولیان و متصدیان دفاتر گردشگری، برپایی تورهای جهان گردی و ایران گردی را ترجیح می دهند و از تورهای استانی غافل هستند. وی ادامه داد: با برگزاری تور چند روزه استان گردی،می توان در مسیری چون زاهدان- چابهار، پس از تماشای جاذبه های قله زیبای تفتان و دره های کارواندر خاش، چشم انداز نخلستان های زیبای دامن در ایرانشهر را از ارتفاعات به تماشا نشست.به گفته وی با گذر از ایرانشهر،تپه های ماسه ای و ریگ زارهای منطقه بمپور دیدنی است و با عبور از تنگ سرحد نیک شهر، تماشای کوه های مینیاتوری چابهار و گل افشان کنارک، چشم نواز خواهد بود.

وی بازدید از مناطق دیدنی شهرستان سرباز و رودخانه آن،تماشای درختان با میوه های گرمسیری و زیستگاه تمساح پوزه کوتاه را از دیگر لذت ها و جذابیت هایی دانست که می توان در تورهای داخل استانی بدان دست یافت.

یکی دیگر از کارشناسان سیستان و بلوچستان نیز گفت:این استان به لحاظ آب و هوای متفاوت خود، در زمستان که بسیاری از مناطق کشور در سرما به سر می برد و پوشیده از برف است می تواند به یکی از مناطق برگزاری مسابقات یا جشنواره صحرانوردی و شترسواری تبدیل شود. وی افزود: این موقعیت و قابلیت منحصر به فرد، می تواند استان را به عنوان منطقه ای گردشگری مطرح سازد و به اشتغال و درآمدزایی بسیاری از افراد منجر شود.

از طرفی رویش یک هزار و ٢٠٠ گونه گیاهی در پهنه کویری سیستان و بلوچستان از جمله مزیت های دیگر این استان به شمار می رود. رئیس اداره مرتع اداره کل منابع طبیعی سیستان و بلوچستان، گونه های دارویی این تعداد را ١٧٠ نوع اعلام کرد و گفت: این ویژگی می تواند در صنعت دارویی کشور مفید و مثمرثمر باشد.

«میرشکار» به گونه «گلدر» اشاره کرد که گونه ای دارویی و بومی است و دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون کار مطالعه روی آن را برای تولید جایگزین انسولین انجام می دهد. «مجید ایوبی» یکی از فرهنگیان و شهروندان ایرانشهری هم گفت: این گونه گیاهی از نظر درمان، جایگاه خاصی در منطقه دارد و برای ترک اعتیاد و ناراحتی های عضلانی هم استفاده می شود.یکی از عطاران زاهدان می گوید: خیلی از مواد عطاری از دیگر شهرستان ها تهیه می شود در حالی که در مناطقی از استان مثل اطراف تفتان، گونه های خاصی وجود دارد که واقعا منحصر به فرد است.«هراتی» به عنوان مثال به پونه منطقه اشاره کرد و افزود: این گیاه از نظر شکل ظاهر و از نظر بو متفاوت با دیگر مناطق است.

به گفته وی با راه اندازی واحدهای فرآوری دارویی می توان علاوه بر ایجاد شغل، گیاهان دارویی و خاصی را با نام این استان تولید و روانه بازار کرد.در مجموع به نظر می رسد سیستان و بلوچستان در کنار تمام توانمندی هایی که در تولید محصولات مختلف کشاورزی اعم از گرمسیری و سردسیری، تولیدات دامی و دریایی، صنایع دستی و غیره دارد باید از ویژگی های اقلیمی و طبیعی خود از جمله کویر، بیابان و شن زارهای خود بهره برد تا این نقطه از ایران به منطقه ای گردشگری تبدیل شود و توانمندی های این موهبت الهی بیش از پیش در زندگی، معیشت و اقتصاد مردم منطقه نمایان شود.

بدون تردید دستیابی به این خواسته، دور از انتظار نیست و مسئولان و متولیان امر در سطوح مختلف کشاورزی و گردشگری قادر خواهند بود با برنامه ریزی مدون و حتی الگو گرفتن از کشورهای پیشرو در این صنایع، سیستان و بلوچستان را در زمره مناطق گردش پذیر قرار دهند