تولید سنتی و نبود صنعت فرآوری،مشکل نخل داران سیستان و بلوچستان

خراسان - مورخ دوشنبه 1389/02/20 شماره انتشار 17546

 

سیستان و بلوچستان با وجود دارا بودن بیشترین سطح زیر کشت خرما در کشور، در زمینه برداشت و هم چنین صنعت فرآوری این محصول با مشکلات دامنه داری رو به روست به طوری که این موانع سیستان و بلوچستان را با چالش های جدی برای تولید و صادرات محصول با کیفیت خرما مواجه کرده است.کشت خرما در سیستان و بلوچستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط آب و هوایی مناسب از سابقه بسیار طولانی برخوردار است، به گونه ای که ویژگی های منحصر به فرد خرما و ارزش غذایی بالای این ماده غذایی، سبب شده است تا مردم این استان، همواره نگاه ویژه ای به تولید این محصول داشته باشند.در همین راستا یکی از نخل داران این استان اظهار داشت: مراحل کاشت، برداشت و بستن سبد در این منطقه کاملا به روش سنتی است که این تجربه را از گذشتگان به ارث برده ایم.«رئیسی» افزود: این روش سنتی مساوی با کم رونق بودن محصول خرماست که خود عاملی برای کاهش تولید محسوب می شود، اما متاسفانه در این زمینه آموزش های لازم توسط مسئولان امر ارائه نشده یا مفید نبوده است.رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان سطح واقعی زیر کشت باغ های خرما در این استان را ۴۴ هزار هکتار عنوان کرد و اظهار داشت: از این میزان ۳۶ هزار هکتار در شهرستان های زاهدان، میرجاوه، ایرانشهر، سراوان و سرباز، بارور است که از این نخیلات سالانه ۱۷۰ هزار تن محصول به دست می آید. «نیکبخت» با اشاره به زمان گرده افشانی و برداشت محصول خرما گفت: گرده افشانی این درختان از نیمه اسفند ماه شروع می شود و تا پایان فروردین ماه به طول می انجامد و برداشت آن نیز از مرداد ماه آغاز می شود و تا پایان مهرماه ادامه دارد.وی اشتغال زایی فصلی در مراحل تولید و برداشت را خوب دانست و اظهار داشت: طی این مدت بیش از ۶۰ هزار نفر در مراحل مختلف کاشت تا برداشت این محصول مشغول به کار هستند، به اعتقاد کارشناسان ، یکی دیگر از عوامل کاهش تولید خرما، ترشیدگی میوه خرما در بین خوشه هاست بر این اساس ترشیدگی میوه خرما در بین خوشه ها قبل از هرس کردن، عاملی برای کاهش تولید محصول خرماست بنابراین خوشه ها باید به صورت دقیق هرس شود و فقط بین ۷ تا ۱۰ خوشه بر روی درخت باقی بماند که این مهم نیز در زمینه کیفیت و هم چنین تولید موثر است و در صورت رعایت این موضوع توسط کشاورزان تولید خرما به صورت قابل توجهی افزایش می یابد.بررسی ها نشان می دهد در سیستان و بلوچستان به عنوان قطب خرمای کشور، ۷۶ رقم خرما تولید می شود و کاشت و پرورش نخل ها از قدیم در همه نقاط این استان حاصلخیز و مستعد موسوم بوده است. در حال حاضر ۲ رقم خرمای مضافتی و ربی مهم ترین ارقام خرمای تولیدی استان به شمار می آید.یکی از نخل داران دلگان گفت: رقم ربی که منحصرا در منطقه جنوب شرقی کشور تولید می شود با ویژگی های مطلوبی نظیر قابلیت نگهداری و شست و شو و رنگ سیاه روشن با هسته کوچک، از بازار مناسبی در خارج از کشور برخوردار است.اربابی افزود: خرمای مضافتی با تولید ۸۵ هزار تن و خرمای ربی با تولید ۴۵ هزار تن در سال، مهم ترین ارقام خرمای استان را تشکیل می دهند.یک کشاورز با سابقه و فعال نیکشهری نیز یکی از دلایل پایین بودن تولید خرما در این منطقه را بحث گرده افشانی عنوان کرد و افزود: چون این روش سنتی است بعضی از نخل های خرما به صورت کامل بارور نمی شوند.«بامری» تصریح کرد: کامل بارور نشدن نخل ها منجر به این می شود که تولید خرما کاهش یابد.وی افزود: ما از کشاورزان درخواست داریم در راستای آموزش روش های جدید بارور کردن نخل ها به نخل داران برنامه ریزی کنند و در صورتی که به این موضوع توجهی نشود سالانه ضررهای مالی بسیار زیادی به کشاورزان تحمیل می شود در نتیجه وضعیت تولید خرما هم روز به روز بدتر خواهد شد.بررسی ها حاکی از این است که محصولات با کیفیت و مرغوب این استان فقط به دلیل نبود صنایع فرآوری مناسب با عنوان و نام دیگر استان های هم جوار، بسته بندی و در بازارهای داخلی و خارجی عرضه می شود. یکی از کارشناسان کشاورزی، ایجاد و تاثیر کارگاه های کوچک بسته بندی در شهرها و مناطق خرماخیز را از راهکارهای موثر رونق کشت و جلوگیری از صدور محصولات مرغوب سیستان و بلوچستان به نام استان های دیگر عنوان کرد.

«رحیمی» افزود: به دلیل مشکلات و کمبود تجهیزات و امکانات صنعتی بسیاری از باغ داران در ابتدای فصل برداشت با کارخانه داران خارج از استان برای جلوگیری از فاسد شدن محصول خود، قرارداد فروش می بندند.یک کشاورز سراوانی هم در خصوص دلایل پایین بودن تولید محصول خرما گفت: وقوع آتش سوزی های زیاد در نخلستان ها در هنگام گرما به دلایل سهل انگاری افراد، هر سال حجم قابل توجهی از نخیلات خرما را از چرخه تولید خارج می کند.«گوگیج» افزود: برای حل این مشکل تاکنون توسط مسئولان اقدام جدی صورت نگرفته است و معمولا هر سال شاهد آتش گرفتن بسیاری از حجم باغ های خرما در این استان هستیم.در مجموع با وجود دارا بودن توانمندی ها و مرغوبیت بالای محصولات تولیدی،به دلیل حمایت نشدن کامل از تولید کشاورزان و نبود برنامه های مدون و علمی میزان تولید محصول خرمای قطب خرمای کشور چندان مطلوب به نظر نمی ر