متن و ترجمه حدیث شریف کساء

 

 

اعوذ و بالله من الشیطان الرجیم 

بسم الله الرحمن الرحیم

عَنْ فاطِمَةَ الزَّهْراَّءِ عَلَیْهَا السَّلامُ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ

از فاطمه زهرا سلام اللّه علیها دختر رسول خدا صلى اللّه علیه

وَآلِهِ قالَ سَمِعْتُ فاطِمَةَ اَنَّها قالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ اَبى رَسُولُ اللَّهِ فى

و آله ، جابر گوید شنیدم از فاطمه زهرا که فرمود: وارد شد بر من پدرم رسول خدا در

بَعْضِ الاَْیّامِ فَقالَ السَّلامُ عَلَیْکِ یا فاطِمَةُ فَقُلْتُ عَلَیْکَ السَّلامُ قالَ

بعضى از روزها و فرمود: سلام بر تو اى فاطمه در پاسخش گفتم : بر تو باد سلام فرمود:

 اِنّى اَجِدُ فى بَدَنى ضُعْفاً فَقُلْتُ لَهُ اُعیذُکَ بِاللَّهِ یا اَبَتاهُ مِنَ الضُّعْفِ

من در بدنم سستى و ضعفى درک مى کنم ، گفتم : پناه مى دهم تو را به خدا اى پدرجان از سستى و ضعف

 فَقَالَ یا فاطِمَةُ ایتینى بِالْکِساَّءِ الْیَمانى فَغَطّینى بِهِ فَاَتَیْتُهُ بِالْکِساَّءِ

فرمود: اى فاطمه بیاور برایم کساء یمانى را و مرا بدان بپوشان من کساء یمانى را برایش آوردم

 الْیَمانى فَغَطَّیْتُهُ بِهِ وَصِرْتُ اَنْظُرُ اِلَیْهِ وَاِذا وَجْهُهُ یَتَلاَْلَؤُ کَاَنَّهُ الْبَدْرُ

و او را بدان پوشاندم و هم چنان بدو مى نگریستم و در آن حال چهره اش مى درخشید همانند ماه

 فى لَیْلَةِ تَمامِهِ وَکَمالِهِ فَما کانَتْ اِلاّ ساعَةً وَاِذا بِوَلَدِىَ الْحَسَنِ قَدْ

شب چهارده پس ساعتى نگذشت که دیدم فرزندم حسن وارد شد و

اَقْبَلَ وَقالَ السَّلامُ عَلَیْکِ یا اُمّاهُ فَقُلْتُ وَعَلَیْکَ السَّلامُ یا قُرَّةَ عَیْنى

گفت سلام بر تو اى مادر گفتم : بر تو باد سلام اى نور دیده ام

وَثَمَرَةَ فُؤ ادى فَقالَ یا اُمّاهُ اِنّى اَشَمُّ عِنْدَکِ راَّئِحَةً طَیِّبَةً کَاَنَّها راَّئِحَةُ

و میوه دلم گفت : مادرجان من در نزد تو بوى خوشى استشمام مى کنم گویا بوى

 جَدّى رَسُولِ اللَّهِ فَقُلْتُ نَعَمْ اِنَّ جَدَّکَ تَحْتَ الْکِساَّءِ فَاَقْبَلَ الْحَسَنُ

جدم رسول خدا است گفتم : آرى همانا جد تو در زیر کساء است پس حسن بطرف

نَحْوَ الْکِساَّءِ وَقالَ السَّلامُ عَلَیْکَ یا جَدّاهُ یا رَسُولَ اللَّهِ اَتَاْذَنُ لى اَنْ

کساء رفت و گفت : سلام بر تو اى جد بزرگوار اى رسول خدا آیا به من اذن مى دهى

اَدْخُلَ مَعَکَ تَحْتَ الْکِساَّءِ فَقالَ وَعَلَیْکَ السَّلامُ یا وَلَدى وَیا

که وارد شوم با تو در زیر کساء؟ فرمود: بر تو باد سلام اى فرزندم و اى

صاحِبَ حَوْضى قَدْ اَذِنْتُ لَکَ فَدَخَلَ مَعَهُ تَحْتَ الْکِساَّءِ فَما کانَتْ

صاحب حوض من اذنت دادم پس حسن با آن جناب بزیر کساء رفت

اِلاّ ساعَةً وَاِذا بِوَلَدِىَ الْحُسَیْنِ قَدْ اَقْبَلَ وَقالَ السَّلامُ عَلَیْکِ یا اُمّاهُ

ساعتى نگذشت که فرزندم حسین وارد شد و گفت : سلام بر تو اى مادر

فَقُلْتُ وَعَلَیْکَ السَّلامُ یا وَلَدى وَیا قُرَّةَ عَیْنى وَثَمَرَةَ فُؤ ادى فَقالَ

گفتم : بر تو باد سلام اى فرزند من و اى نور دیده ام و میوه دلم فرمود:

لى یا اُمّاهُ اِنّىَّ اَشَمُّ عِنْدَکِ راَّئِحَةً طَیِّبَةً کَاَنَّها راَّئِحَةُ جَدّى رَسُولِ

مادر جان من در نزد تو بوى خوشى استشمام مى کنم گویا بوى جدم رسول

اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ فَقُلْتُ نَعَمْ اِنَّ جَدَّکَ وَاَخاکَ تَحْتَ الْکِساَّءِ

خدا (ص)است  گفتم آرى همانا جد تو و برادرت در زیر کساء هستند

فَدَنَى الْحُسَیْنُ نَحْوَ الْکِساَّءِ وَقالَ السَّلامُ عَلَیْکَ یا جَدّاهُ اَلسَّلامُ

حسین نزدیک کساء رفته گفت : سلام بر تو اى جد بزرگوار، سلام

عَلَیْکَ یا مَنِ اخْتارَهُ اللَّهُ اَتَاْذَنُ لى اَنْ اَکُونَ مَعَکُما تَحْتَ الْکِساَّءِ

بر تو اى کسى که خدا او را برگزید آیا به من اذن مى دهى که داخل شوم با شما در زیر کساء

فَقالَ وَعَلَیْکَ السَّلامُ یا وَلَدى وَیا شافِعَ اُمَّتى قَدْ اَذِنْتُ لَکَ فَدَخَلَ

فرمود: و بر تو باد سلام اى فرزندم و اى شفاعت کننده امتم به تو اذن دادم پس او نیز با

مَعَهُما تَحْتَ الْکِساَّءِ فَاَقْبَلَ عِنْدَ ذلِکَ اَبُوالْحَسَنِ عَلِىُّ بْنُ اَبى طالِبٍ

آن دو در زیر کساء وارد شد در این هنگام ابوالحسن على بن ابیطالب وارد شد

وَقالَالسَّلامُ عَلَیْکِ یا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ فَقُلْتُ وَعَلَیْکَ السَّلامُ یا اَبَا

و فرمود سلام بر تو اى دختر رسول خدا گفتم : و بر تو باد سلام اى ابا

الْحَسَنِ وَ یا اَمیرَ الْمُؤْمِنینَ فَقالَ یا فاطِمَةُ اِنّى اَشَمُّ عِنْدَکِ رائِحَةً

الحسن و اى امیر مؤ منان فرمود: اى فاطمه من بوى خوشى نزد تو استشمام مى کنم

طَیِّبَةً کَاَنَّها راَّئِحَةُ اَخى وَابْنِ عَمّى رَسُولِ اللَّهِ فَقُلْتُ نَعَمْ ها هُوَ مَعَ

گویا بوى برادرم و پسر عمویم رسول خدا است ؟ گفتم : آرى این او است که

وَلَدَیْکَ تَحْتَ الْکِساَّءِ فَاَقْبَلَ عَلِىُّ نَحْوَ الْکِساَّءِ وَقالَ السَّلامُ عَلَیْکَ

با دو فرزندت در زیر کساء هستند پس على نیز بطرف کساء رفت و گفت سلام بر تو

یا رَسُولَ اللَّهِ اَتَاْذَنُ لى اَنْ اَکُونَ مَعَکُمْ تَحْتَ الْکِساَّءِ قالَ لَهُ وَعَلَیْکَ

اى رسول خدا آیا اذن مى دهى که من نیز با شما در زیر کساء باشم رسول خدا به او فرمود: و بر تو

 السَّلامُ یا اَخى یا وَصِیّى وَخَلیفَتى وَصاحِبَ لِواَّئى قَدْ اَذِنْتُ لَکَ

باد سلام اى برادر من و اى وصى و خلیفه و پرچمدار من به تو اذن دادم

فَدَخَلَ عَلِىُّ تَحْتَ الْکِساَّءِ ثُمَّ اَتَیْتُ نَحْوَ الْکِساَّءِ وَقُلْتُ اَلسَّلامُ

پس على نیز وارد در زیر کساء شد، در این هنگام من نیز بطرف کساء رفتم و عرض کردم سلام

عَلَیْکَ یا اَبَتاهُ یا رَسُولَ اللَّهِ اَتَاْذَنُ لى اَن اَکُونَ مَعَکُمْ تَحْتَ الْکِساَّءِ

بر تو اى پدرجان اى رسول خدا آیا به من هم اذن مى دهى که با شما در زیر کساء باشم ؟

قالَ وَعَلَیْکِ السَّلامُ یا بِنْتى وَیا بَضْعَتى قَدْ اَذِنْتُ لَکِ فَدَخَلْتُ تَحْتَ

فرمود: و بر تو باد سلام اى دخترم و اى پاره تنم به تو هم اذن دادم ، پس من نیز به زیر

الْکِساَّءِ فَلَمَّا اکْتَمَلْنا جَمیعاً تَحْتَ الْکِساَّءِ اَخَذَ اَبى رَسُولُ اللَّهِ

کساء رفتم ، و چون همگى در زیر کساء جمع شدیم پدرم رسول خدا

بِطَرَفَىِ الْکِساَّءِ وَاَوْمَئَ بِیَدِهِ الْیُمْنى اِلَى السَّماَّءِ وَقالَ اَللّهُمَّ اِنَّ

دو طرف کساء را گرفت و با دست راست بسوى آسمان اشاره کرد و فرمود: خدایا

هؤُلاَّءِ اَهْلُ بَیْتى وَخ اَّصَّتى وَح اَّمَّتى لَحْمُهُمْ لَحْمى وَدَمُهُمْ دَمى

اینانند خاندان من و خواص ونزدیکانم گوشتشان گوشت من و خونشان خون من است

یُؤْلِمُنى ما یُؤْلِمُهُمْ وَیَحْزُنُنى ما یَحْزُنُهُمْ اَنَا حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَهُمْ

مى آزارد مرا هرچه ایشان را بیازارد وبه اندوه مى اندازد مراهرچه ایشان را به اندوه در آورد من در جنگم با هر که با ایشان بجنگد

وَسِلْمٌ لِمَنْ سالَمَهُمْ وَعَدُوُّ لِمَنْ عاداهُمْ وَمُحِبُّ لِمَنْ اَحَبَّهُمْ اِنَّهُمْ

و در صلحم با هر که با ایشان درصلح است ودشمنم باهرکس که با ایشان دشمنى کند و دوستم با هر کس که ایشان را دوست دارد اینان

مِنّى وَاَ نَا مِنْهُمْ فَاجْعَلْ صَلَواتِکَ وَبَرَکاتِکَ وَرَحْمَتَکَ وَغُفْرانَکَ

از منند و من از ایشانم پس بفرست درودهاى خود و برکتهایت و مهرت و آمرزشت

وَرِضْوانَکَ عَلَىَّ وَعَلَیْهِمْ وَاَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهیراً

و خوشنودیت را بر من و بر ایشان و دور کن از ایشان پلیدى را و پاکیزه شان کن بخوبى

فَقالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ یا مَلاَّئِکَتى وَی ا سُکّ انَ سَم و اتى اِنّى ما خَلَقْتُ

پس خداى عزوجل فرمود: اى فرشتگان من و اى ساکنان آسمانهایم براستى که من نیافریدم

سَماَّءً مَبْنِیَّةً وَلا اَرْضاً مَدْحِیَّةً وَلا قَمَراً مُنیراً وَلا شَمْساً مُضِیَّئَةً وَلا

آسمان بنا شده و نه زمین گسترده و نه ماه تابان و نه مهر درخشان و نه

فَلَکاً یَدُورُ وَلا بَحْراً یَجْرى وَلا فُلْکاً یَسْرى اِلاّ فى مَحَبَّةِ هؤُلاَّءِ

فلک چرخان و نه دریاى روان و نه کشتى در جریان را مگر بخاطر دوستى این

الْخَمْسَةِ الَّذینَ هُمْ تَحْتَ الْکِساَّءِ فَقالَ الاَْمینُ جِبْراَّئیلُ یا رَبِّ وَمَنْ

پنج تن اینان که در زیر کسایند پس جبرئیل امین عرض کرد: پروردگارا کیانند

تَحْتَ الْکِساَّءِ فَقالَ عَزَّوَجَلَّ هُمْ اَهْلُ بَیْتِ النُّبُوَّةِ وَمَعْدِنُ الرِّسالَةِ

در زیر کساء؟ خداى عزوجل فرمود: آنان خاندان نبوت و کان رسالتند:

هُمْ فاطِمَةُ وَاَبُوها وَبَعْلُها وَبَنُوها فَقالَ جِبْراَّئیلُ یا رَبِّ اَتَاْذَنُ لى اَنْ

آنان فاطمه است و پدرش و شوهر و دو فرزندش جبرئیل عرض کرد: پروردگارا آیا به من هماذن مى دهى

اَهْبِطَ اِلَى الاَْرْضِ لاَِکُونَ مَعَهُمْ سادِساً فَقالَ اللَّهُ نَعَمْ قَدْ اَذِنْتُ لَکَ

که به زمین فرود آیم تا ششمین آنها باشم خدا فرمود: آرى به تو اذن دادم

فَهَبَطَ الاَْمینُ جِبْراَّئیلُ وَقالَ السَّلامُ عَلَیْکَ یا رَسُولَ اللَّهِ الْعَلِىُّ

پس جبرئیل امین به زمین آمد و گفت : سلام بر تو اى رسول خدا، (پروردگار) علىّ

الاَْعْلى یُقْرِئُکَ السَّلامَ وَیَخُصُّکَ بِالتَّحِیَّةِ وَالاِْکْرامِ وَیَقُولُ لَکَ

اعلى سلامت مى رساند و تو را به تحیت و اکرام مخصوص داشته و مى فرماید:

وَعِزَّتى وَجَلالى اِنّى ما خَلَقْتُ سَماَّءً مَبْنِیَّةً وَلا اَرْضاً مَدْحِیَّةً وَلا

به عزت و جلالم سوگند که من نیافریدم آسمان بنا شده و نه زمین گسترده و نه

قَمَراً مُنیراً وَلا شَمْساً مُضَّیئَةً وَلا فَلَکاً یَدُورُ وَلا بَحْراً یَجْرى وَلا

ماه تابان و نه مهر درخشان و نه فلک چرخان و نه دریاى روان و نه کشتى در

فُلْکاً یَسْرى اِلاّ لاَِجْلِکُمْ وَمَحَبَّتِکُمْ وَقَدْ اَذِنَ لى اَنْ اَدْخُلَ مَعَکُمْ

جریان را مگر براى خاطر شما و محبت و دوستى شما و به من نیز اذن داده است که با شما

 فَهَلْ تَاْذَنُ لى یا رَسُولَ اللَّهِ فَقالَ رَسُولُ اللَّهِ وَعَلَیْکَ السَّلامُ یا

در زیر کساء باشم پس آیا تو هم اى رسول خدا اذنم مى دهى ؟ رسول خدا(ص ) فرمود و بر تو باد سلام اى

اَمینَ وَحْىِ اللَّهِ اِنَّهُ نَعَمْ قَدْ اَذِنْتُ لَکَ فَدَخَلَ جِبْراَّئیلُ مَعَنا تَحْتَ

امین وحى خدا آرى به تو هم اذن دادم پس جبرئیل با ما وارد در زیر

الْکِساَّءِ فَقالَ لاَِبى اِنَّ اللَّهَ قَدْ اَوْحى اِلَیْکُمْ یَقُولُ اِنَّما یُریدُ اللَّهُ

کساء شد و به پدرم گفت : همانا خداوند بسوى شما وحى کرده و مى فرماید: ((حقیقت این است که خدا مى خواهد

لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً فَقالَ عَلِىُّ لاَِبى

پلیدى (و ناپاکى ) را از شما خاندان ببرد و پاکیزه کند شما را پاکیزگى کامل )) على علیه السلامبه پدرم گفت :

یا رَسُولَ اللَّهِ اَخْبِرْنى ما لِجُلُوسِنا هذا تَحْتَ الْکِساَّءِ مِنَ الْفَضْلِ عِنْدَ

اى رسول خدا به من بگو این جلوس (و نشستن ) ما در زیر کساء چه فضیلتى (و چه شرافتى ) نزد

اللَّهِ فَقالَ النَّبِىُّ وَالَّذى بَعَثَنى بِالْحَقِّ نَبِیّاً وَاصْطَفانى بِالرِّسالَةِ نَجِیّاً

خدا دارد؟ پیغمبر(ص ) فرمود: سوگند بدان خدائى که مرا به حق به پیامبرى برانگیخت و به رسالت و نجات دادن (خلق )

ما ذُکِرَ خَبَرُنا هذا فى مَحْفِلٍ مِنْ مَحافِلِ اَهْلِ الاَْرْضِ وَفیهِ جَمْعٌ مِنْ

برگزید که ذکر نشود این خبر (و سرگذشت ) ما در انجمن و محفلى از محافل مردم زمین که در آن گروهى از

شَیعَتِنا وَمُحِبّینا اِلاّ وَنَزَلَتْ عَلَیْهِمُ الرَّحْمَةُ وَحَفَّتْ بِهِمُ الْمَلاَّئِکَةُ

شیعیان و دوستان ما باشند جز آنکه نازل شود بر ایشان رحمت (حق ) و فرا گیرند ایشان را فرشتگان

وَاسْتَغْفَرَتْ لَهُمْ اِلى اَنْ یَتَفَرَّقُوا فَقالَ عَلِىُّ اِذاً وَاللَّهِ فُزْنا وَفازَ شیعَتُنا

و براى آنها آمرزش خواهند تا آنگاه که از دور هم پراکنده شوند، على (که این فضیلت را شنید) فرمود: با این ترتیب به خدا سوگند ما

 وَرَبِّ الْکَعْبَةِ فَقالَ النَّبِىُّ ثانِیاً یا عَلِىُّ وَالَّذى بَعَثَنى بِالْحَقِّ نَبِیّاً

رستگار شدیم و سوگند به پروردگار کعبه که شیعیان ما نیز رستگار شدند، دوباره پیغمبر فرمود: اى على سوگند بدانکه مرا بحق به نبوت

وَاصْطَفانى بِالرِّسالَةِ نَجِیّاً ما ذُکِرَ خَبَرُنا هذا فى مَحْفِلٍ مِنْ مَحافِلِ

برانگیخت و به رسالت و نجات دادن (خلق ) برگزید ذکر نشود این خبر (و سرگذشت ) ما درانجمن ومحفلى از محافل

اَهْلِ الاَْرْضِ وَفیهِ جَمْعٌ مِنْ شیعَتِنا وَمُحِبّینا وَفیهِمْ مَهْمُومٌ اِلاّ

مردم زمین که در آن گروهى از شیعیان و دوستان ما باشند و در میان آنها اندوهناکى باشد جز

وَفَرَّجَ اللَّهُ هَمَّهُ وَلا مَغْمُومٌ اِلاّ وَکَشَفَ اللَّهُ غَمَّهُ وَلا طالِبُ حاجَةٍ اِلاّ

آنکه خدا اندوهش را برطرف کند و نه غمناکى جز آنکه خدا غمش را بگشاید و نه حاجتخواهى باشد جز آنکه

وَقَضَى اللّهُ حاجَتَهُ فَقالَ عَلِىُّ اِذاً وَاللَّهِ فُزْنا وَسُعِدْنا وَکَذلِکَ

خدا حاجتش را برآورد، على گفت : بدین ترتیب به خدا سوگند ما کامیاب و سعادتمند شدیم و هم چنین

شیعَتُنا فازُوا وَسُعِدُوا فِى الدُّنْیا وَالاْخِرَةِ وَرَبِّ الْکَعْبَة



 اللهم صل علی محمد و آل محمد وعجل فرجهم واحشرنا معهم و لعن اعدائهم اجمعین

 

            > حدیث کساء و منزلت آن

خانه ى حضرت فاطمه ى زهرا علیهماالسلام به وقوع پیوسته است.

در حل این اشکال باید گفت: هیچ دلیلى در دست نیست که آیه ى تطهیر یک بار نازل شده است، بلکه مى تواند این آیه مانند برخى آیات دیگر قرآن کریم چند بار نازل گشته باشد.

بسیار شده که آیه اى نازل گشته، سپس با پدید آمدن مناسبتى، جبرئیل امین علیه السلام دوباره آیه را فرود آورده و بر پیامبر صلى اللَّه علیه و آله و سلم باز خوانده است یا خود پیامبر صلى اللَّه علیه و اله و سلم به آن استشهاد نموده و به جهت تایید مطلب قرائت فرموده اند.

سند حدیث کساء

در باب اسناد و روایان حدیث کساء منقول از ام سلمه- رضى اللَّه عنها- در ضمن نقل روایات آنها سخن رفته است، اما روایتى که این متن را از حضرت زهرا علیهماالسلام نقل مى کند یک روایت بیش نیست و سند آن از مرحوم علامه ى متتبع سید هاشم بحرانى رحمه اللَّه متصلا به شیخ کلینى رحمه اللَّه مى رسد، بدین شرح:

سید هاشم بحرانى از سید ما جد بحرانى، از حسن بن زین الدین شهید ثانى، از مقدس اردبیلى، از على بن عبدالعالى کرکى، از على بن هلال جزایرى، از احمد بن فهد حلى، از على بن خازن حائرى، از على بن محمد مکى شهید اول، از پدرش شهید اول، از فخر المحققین فرزند علامه ى حلى، از پدرش علامه ى حلى، از محقق

حلّى، از ابن نما حلّى، از ابن ادریس حلّى، از ابن حمزه ى طوسى صاحب کتاب ثاقب المناقب، از ابن شهرآشوب، از طبرسى صاحب کتاب احتجاج، از حسن بن محمد فرزند شیخ طوسى، از پدرش شیخ طوسى، از شیخ مفید، از ابن قولویه قمى، از شیخ کلینى، از على بن ابراهیم، از پدرش ابراهیم بن هاشم، از احمد بن محمد بن ابى نصر بزنطى، از قاسم بن یحیى جلاء کوفى، از ابوبصیر، از ابان بن تغلب، از جابر بن یزید جعفى، از جابر بن عبداللَّه انصارى، از حضرت فاطمه ى زهرا علیهماالسلام. [ فاطمةالزهراء بهجة قلب المصطفى : 293-292 به نقل از ملحقات احقاق الحق 2: 554 و آن به نقل از عوامل العلوم، علامه شیخ عبداللَّه بحرانى (11: 642-638).]

چنانکه ملاحظه مى شود در سند این حدیث قاسم بن یحیى جلاء کوفى است که نامى از وى در کتب رجالى دیده نمى شود و بدین جهت مجهول است. از طرف دیگر این خبر، خبر واحد است و با روایات فراوان دیگر نیز در ذکر محل حادثه معارض است.

علامه ى معاصر حاج سید مرتضى عسکرى-دام اللَّه ظله- مى فرماید: این روایت واحده با روایات گذشته از نظر سند و متن برابرى نمى کند. [ حدیث الکساء فى کتب مدرسة الخلفاء و مدرسة اهل البیت علیهم السلام بخش دوم، ص 15.]

آنچه اشکال را برطرف مى سازد و ما را در نقل حدیث مجاز مى نماید آن است که:

الف- گرچه قاسم بن یحیى جلاء کوفى مجهول است ولى سند روایت صحیح است: زیرا از کلینى تا ابن ابى نصر بزنطى صحیح است، و ابن ابى نصر از اصحاب اجماع است که طائفه ى امامیه احادیث منقول آنها را صحیح مى دانند على رغم آنکه راویان واسطه ى میان آنان و امام را نشناسند، زیرا اصحاب اجماع قطعا از غیر مویق نقل نمى کنند، حتى مراسیل اصحاب اجماع در حکم مسانید است، یعنى اگر اصحاب اجماع نامى هم از راویان واسطه نبرند سخن خودشان سند است و احادیثشان پذیرفته است.

ناگفته نماند که سید شهاب الدین حسینى تبریزى که از معاصران مرحوم حاج شیخ آقا بزرگ تهرانى و ساکن قم بوده است جزوه اى به زبان فارسى در بیان سند حدیث کساء نوشته که در سال 1356 ق چاپ شده است. [ الذریعة 2: 378.]

ب- این متن را غیر از صاحب عوالم برخى از علماى شیعه نقل نموده و بر آن تکیه کرده اند مانند: 1) حسن بن محمد دیلمى (قرن هشتم) مولف کتاب ارشاد القلوب در کتاب غرر الاخبار و درر الآثار فى مناقب الاخیار.

2) فخرالدین طریحى (م 1078 ق) صاحب کتاب مجمع البحرین در کتاب المنتخب ص 186. 3) شیخ على بن نقى احسائى در کتاب نهج المحجة فى فضائل الائمة. [ به نقل شیخ آقا بزرگ تهرانى در الذریعة 24: 424.]

4) محمد جواد رازى مازندانى در کتاب نور الآفاق.

البته روشن است که نقل این بزرگان بر طریق روایت نمى افزاید و آن را از خبر واحد بودن بیرون نمى کند ولى مى توان گفت که عمل آنها موجب جبران ضعف سند و وحدت آن است با آنکه گفتیم سند ضعیف نیست بلکه صحیح است.

ج- اصل اختلاف مضمون این خبر با روایات گذشته تنها در محل حادثه است و برخى از فقرات اضافه که جنبه ى تکمیلى دارد نه تعارضى؛ ولى در اصل پیام حدیث که نزول آیه ى تطهیر در شأن خمسه ى طیبه است با سایر روایات اتفاق دارد، و همین کافى است.

د- از اینها گذشته، چنانکه گفتیم حدیث کساء دعا نیست که بخواهیم روى یکایک الفاظ آن تکیه کنیم، بلکه منظور از خواندن حدیث کساء در جمع دوستان و شیعیان اهل بیت، بازگو کردن آن و بیان نزول آیه ى تطهیر در شان آن بزرگواران و تحقیق در تعیین اشخاص اهل بیت و ذکر فضیلت آنان است، از این رو الزامى نیست که حتما همین متن خوانده و بازگو شود، بلکه به یقین مى توان روایاتى را که از کتب شیعه و اهل سنت درباره ى حدیث کساء در این تحقیق نقل شده براى جمع خواند و نتیجه ى مطلوب را گرفت. زیرا آنچه آثار گذشته را در پى دارد و موجب رضاى حضرت حق و برآورده شدن حاجات و رفع هموم و غموم مى شود ذکر فضائل اهل بیت است به ویژه این فضیلت ؛ نه صرف بازخوانى الفاظ روایتى خاص.

درباره ى این جزوه

در تهیه و جمع آورى روایات حدیث کساء از رساله ى عالم جلیل القدر علامه سید مرتضى عسکرى- دام ظله- در همین زمینه تحت عنوان حدیث کساء فى کتب مدرسة الخلفاء و مدرسة اهل البیت علیهم السلام استفاده شد. این رساله در دو بخش تنظیم گردیده که بخش اول مربوط به روایات اهل سنت و بخش دوم مربوط به روایات شیعه است. بخش اول این رساله توسط دانشمند گرامى جناب حجه الاسلام و المسلمین حاج شیخ عزیز اللَّه عطاردى قوچانى ترجمه شده که ما همان را با ویرایش کامل آوردیم و برخى از پاورقیها را که مربوط به ایشان بود با ذکر (عطاردى) مشخص نمودیم. بخش دوم را که مربوط به احادیث شیعه بود نیز ترجمه کردیم و کیفیت آن را در آغاز همان بخش بیان داشته ایم.

باید دانست که روایات در باب حدیث کساء منحصر به این چند روایت نیست، مرحوم سید هاشم بحرانى در کتاب غایة المرام مجموعاً 75 روایت آورده که 41 روایت آن از اهل سنت و 34 روایت آن از شیعه است و همه را با ذکر سند و نام کتابهاى فریقین نقل نموده است.

روایات مورد تحیق در رساله مذکور همگى حاکى از این است که آیه تطهیر در خانه ام سلمه نازل شده است. ولى طبق شرحى که ارائه گردید، متن روایتى را که بیان مى دارد نزول آیه در خانه ى حضرت زهرا علیهماالسلام بوده و خواندن آن در مجالس مرسوم است، با ترجمه ى آن آورده ایم.

در خاتمه دست تضرع به پیشگاه حضرت حق برمى داریم وعاجزانه التماس مى کنیم که همه ى بانیان تهیه ى این جزوه و تمامى کسانى را که از آن بهره مى برند در زمره ى دوستان مخلص و شیعیان پاک خاندان رسالت درآورد و اندوهها، گرفتاریها و مشکلات فردى و اجتماعى این طایفه را خصوصا و مشکلات همه مسلمانان جهان را عموما به برکت حقانیت اهل بیت علیهماالسلام برطرف سازد و پرچم برافراشته و پرافتخار تشیع را با تعجیل در فرج بازمانده ى این خاندان عصمت و طهارت حضرت بقیة اللَّه الاعظم- ارواحنا له الفداء- بر بسیط عالم به اهتزاز درآورد. آمین.

حسین استاد ولى

ایام فاطمیه 31/ 6/ 1376-1418

حدیث کساء در کتابهاى اهل سنت مشاهده ى رحمت و اظهار نیاز

عبداللَّه بن جعفر بن ابى طالب [ عبداللَّه بن جعفر بن ابى طالب ذوالجناحَیْن، مادرش اسماء خثعمیه دختر عمیس بود. وى در حبشه متولد شد و نبى اکرم را درک کرد، و بعد از سال 80 درگذشت. شرح حال او در اُسد الغابة 3: 33 آمده است.] گوید : هنگامی که حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم مشاهده فرمود رحمت خدا در حال نزول است فرمود: نزد من فرا خوانید! صفیه گفت: یا رسول الله چه کسی را نزد شما فراخوانیم؟ فرمود: اهل بیتم : علی ، فاطمه، حسن و حسین را . آنان را نزد حضرت حاضر کردند، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم عبای خود را روی آنها افکند و بعد دست خود را بالا برد و عرضه داشت: «بار خدایا ، اینان آل (خاندان) منند، پس بر محمد و آل او درود فرست».

در این هنگام خداوند متعال آیه ى اِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً [ احزاب.] را نازل فرمود. [ مستدرک حاکم 148-3: 147.]

نوع کساء

الف- عایشه [ عایشه دختر ابوبکر نخستین خلیفه است که حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم هجده ماه پس از هجرت به مدینه با وى ازدواج کرد. عایشه در سال 57 یا 58 و یا 59 درگذشت و ابوهریره بر او نماز گزارد و در بقیع دفن شد. کتاب احادیث عایشه.] گوید:

حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم یک روز صبح در حالى که عبایى موى سیاه و نقش دار [ در روایت لفظ مرحَّل آمده یعنى نقش جهاز شتران بر آن بافته شده بود. و در برخى روایات مرجَّل آمده یعنى نقش دیگ غذا بر آن بافته شده بود و میبدى آن را «غبایى پشمین سیاه رنگ و ندوخته» معنى کرده است. و شاید معناى آن عباى بافته شده از موى سیاه باشد. (م).] بر دوش داشت، از منزل بیرون آمد [ شاید مقصود عایشه آن است که پیامبر با این عبا از منزل او بیرون آمده و به منزل ام سلمه تشریف برده اند. (عطاردى).] در این هنگام حسن بن على نزد آن جناب آمد و نبى اکرم او را زیر عباى خود جاى داد، بعد از آن حسین آمد و با او زیر عبا رفت، فاطمه آمد و او را هم زیر عبا درآورد، و بعد از همه على آمد و او ر ا نیز در زیر عبا جاى داد، سپس این آیه ى شریفه را قرائت فرمود: اِنَّما یُریدُ اللَّهُ... [ صحیح مسلم 7: 130، مستدرک حاکم 3: 147، سنن بیهقى 2: 149، تفسیر طبرى 22: 5، تفسیر ابن کثیر 3: 485، جامع الاصول 10: 101 و 102، تیسیر الوصول 3: 297، درّ المنثور 5: 198 و 199.]

ب- امّ سلمه [ امّ سلمه هند دختر ابى امیه قرشى مخزومى است که پس از درگذشت شوهر اولش ابوسلمة بن عبدالاسد به افتخار همسرى حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم نائل شد. شوهرش ابوسلمه در اثر جراحتى که در جنگ احد به او رسید درگذشت. ام سلمه بعد از شهادت امام حسین علیه السلام در سال 60 درگذشت. حالات امّ سلمه در اسد الغابة و تقریب التهذیب آمده است.] گوید:

هنگامى که آیه ى اِنَّما یُریدُ اللَّهُ... نازل شد رسول خدا صلى اللَّه و علیه و آله و سلم على، فاطمه، حسن و حسین را نزد خود خواست و کساء (یا عبا)ى خیبرى خود را بر سر آنها کشید... [ تفسیر طبرى 22: 6، تفسیر ابن کثیر 3: 485.]

کیفیّت جلوس اهل بیت در زیر کساء الف- عمر بن ابى سلمه

[ عمر بن ابى سلمه ى قرشى مخزومى، ربیب حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم و فرزند امّ سلمه است که در حبشه متولد شد. وى در جنگ صفین در رکاب على علیه السلام بود و از طرف آن حضرت در بحرین و فارس حکومت مى کرد و در سال 83 در مدینه درگذشت. شرح حالش در اسدالغابة 4: 79 آمده است.] گوید:

آیه ى اِنَّما یُریدُ اللَّهُ... در خانه امّ سلمه بر حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم فرود آمد، بعد از نزول آیه پیغمبر اکرم حسن و حسین و فاطمه نزد خود طلبید و آنها را در مقابل خود نشانید، و بعد على را هم نزد خود فراخواند و او را پشت سرش نشانید، و سپس عبا را بر سر خود و آنها کشید و عرضه داشت: «اینان اهل بیت من هستند (خداوندا) پلیدى را از آنان دور کن و آنها را پاک و منزه قرار ده». [ صحیح ترمذى 12: 85، تفسیر طبرى 22: 7، تفسیر ابن کثیر 3: 485، مشکل الآثار 1: 335، جامع الاصول 10: 101، تاریخ ابن عساکر 1: 16 ب.] و در روایت ابن عساکر پس از این جمله آمده: ام سلمه، گفت: مرا نیز با آنان قرار ده. رسول خدا صلى اللَّه علیه و آله و سلم فرمود: مقام تو محفوظ است، و تو به راه خیر هستى.

ب- واثلة بن اَسْقع

[ و اثلة بن اسقع بن کعب لیثى، قبل از جنگ تبوک مسلمان شد. گفته اند مدت سه سال خدمت حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم را مى کرد و بعد از سال 80 در دمشق و یا بیت المقدس درگذشت. شرح حالش در اسدالغابة 5: 77 آمده است.] و ام سلن و اثلة و امّ سلمه روایت کرده اند که: حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم على و فاطمه را در مقابل خود نشانید و حسن و حسین را روى زانوها و یا در درامن خود نشاند. [ مستدرک الصحیحین 2: 416 و 6: 147، مجمع الزوائد 9: 167، مشکل الآثار 1: 335، ابن عساکر 5: 1: 16 ب از واثله، و تفسیر طبرى 22: 6، تفسیر ابن کثیر 3: 483 و در المنثور 5: 198 از ام سلمه و نیز سنن بیقهى 2: 152، مسند احمد 4: 170.]

 

/ 0 نظر / 6 بازدید